Hetman Wielki Litewski Szymon Kossakowski

Hetman Wielki Litewski Szymon Kossakowski

 

Szymon Kossakowski, w żółtym szlafroku, został powieszony przed Ratuszem w Wilnie 25 kwietnia 1794 roku pod zarzutem zdrady Ojczyzny. Niecały rok wcześniej podpisał traktat oficjalnej cesji ziem zagarniętych w II rozbiorze na rzecz Rosji. Będąc człowiekiem o barwnym życiorysie i brawurowym charakterze przypłacił życiem naiwną wiarę w szukanie ratunku dla tonącej Rzeczpospolitej, a szczególnie Wielkiego Księstwa Litewskiego w sojuszu z Rosją. W dramatycznych okolicznościach rozbiorowych obywatele próbowali na różne sposoby szukać ratunku dla tonącej Rzeczpospolitej. Niestety wybory polityczne Szymona Kossakowskiego okazały się wielkim błędem i dowodem krótkowzroczności. Tak pisano o nim w Żywotach Hetmanów, wydanych w 1850 roku we Lwowie: „Sławny z swych przygód w młodości pozyskał zaufanie królewicza Karola księcia kurlandzkiego, a syna Augusta III, którego sprawę podczas obioru króla w 1764 mocno popierał”. Dziś możnaby zadać sobie pytanie co by było, gdyby na tronie zasiadł wówczas NIE Stanisław August Poniatowski, tak bardzo podatny na wpływy Katarzyny Wielkiej lecz kolejny Wettin. Czy zdołałby uratować kraj przed rozbiorami? Czytamy dalej, że po wyborze Stanisława Augusta na tron Rzeczpospolitej „dla śmiałych słów przeciw królowi miotanych miał być pojmany, jednakże broniąc się mężnie, ranny, ucieczką do Tureczyzny się ratował. Myśleli Turcy, że Kossakowski przyjechał do nich na zwiady ze strony Rossyi nieprzyjaznej, dlatego też pojmali go dwie mile od granicy. Korzystał jednak z rozruchów wzniecionych przez uduszenie wezyra i uszedł z więzienia na powrót do Polski”. Brawurowy duch przygody nie opuszczał Szymona Kossakowskiego przez kolejne lata. Jak pisze kronikarz „W Polszcze pozyskał sławę dzielnego partyzanta. Przyjaciel Puławskiego – walczył z nim mężnie w Barze i wyprawił się potem z 400 jazdy na Litwę, niepokojąc niemal przez dwa lata wojska Rossyjskie. Zapuścił się przy tem w głąb Rossyi aż po Smoleńsk, skąd dopiero po przegranej Ogińskiego w 1771 roku powrócił”. Jednakże z biegiem czasu i wobec nasilających się intryg Petersburga, Szymon, za namową brata – biskupa inflanckiego, Józefa, pogodził się z Katarzyną Wielką, która wolała dziarskiego Kossakowskiego mieć po swojej stronie. Postanowiła go zatem kupić, za niewygórowaną cenę, stawką bowiem był patent generał-lejtnanta wojsk rosyjskich. Niedługo potem król Stanisław August dorzucił Kossakowskiemu buławę hetmańską Wielkiego Księstwa Litewskiego – najpierw polną, potem zaś wielką. Te zaszczyty jak judaszowe srebrniki nie przyniosły Szymonowi Kossakowskiemu ani szczęścia ani chwały. Jak pisze kronikarz: „znienawidzony powszechnie, po wybuchnięciu powstania Kościuszki pojmany został w Wilnie jako nieprzyjaciel kraju”. Pochowany jest w krypcie Janowskiego kościoła, jako tragiczny bohater zdradzonej Ojczyzny”.

Aktualności